Het Ottomaanse Rijk was een van de grootste en langst bestaande rijken uit de geschiedenis. Het begon rond 1300 als een klein vorstendom in het noordwesten van Anatolië en groeide uit tot een wereldmacht op drie continenten. Het rijk bestond tot na de Eerste Wereldoorlog, waarna de Republiek Turkije werd uitgeroepen.

Het Ottomaanse Rijk in het kort

Bestaan Rond 1299 tot 1922
Stichter Osman I, naar wie het rijk is genoemd
Hoofdstad Vanaf 1453 Constantinopel, nu Istanbul
Grootste omvang Zestiende en zeventiende eeuw: van Hongarije tot de Perzische Golf en van Algerije tot de Kaukasus
Bekendste sultan Süleyman de Grote (regeerde 1520-1566)
Opvolger De Republiek Turkije, 1923

Van vorstendom tot rijk

Osman I was een van de vele Turkse leiders in Anatolië na het uiteenvallen van het rijk van de Seltsjoeken. Zijn vorstendom grensde aan het Byzantijnse Rijk en breidde zich ten koste daarvan uit. In de veertiende eeuw staken de Ottomanen over naar Europa en veroverden ze grote delen van de Balkan.

In 1453 nam sultan Mehmed II na een beleg van bijna twee maanden Constantinopel in, de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk. Daarmee kwam een einde aan duizend jaar Byzantijnse geschiedenis. De stad werd de nieuwe hoofdstad, en de Hagia Sophia werd een moskee.

De gouden eeuw van Süleyman

Onder Süleyman de Grote, in Turkije bekend als Kanuni, de wetgever, bereikte het rijk zijn hoogtepunt. Hij veroverde Belgrado en een groot deel van Hongarije en belegerde in 1529 Wenen, zonder succes. Zijn hofarchitect Sinan bouwde honderden gebouwen, waaronder de Süleymaniye-moskee in Istanbul. De sultan regeerde vanuit het Topkapıpaleis.

Een rijk van vele volken

Het rijk telde Turken, Arabieren, Grieken, Armeniërs, Slaven, Koerden, joden en vele anderen. Niet-moslims mochten hun eigen godsdienst houden en werden georganiseerd in gemeenschappen, de millets, met eigen religieuze leiders en eigen regels voor zaken als huwelijk en erfrecht. Ze betaalden wel extra belasting. Een bijzonder onderdeel van het leger waren de janitsaren, elitesoldaten die als christelijke jongens uit de Balkan werden weggehaald en als moslim werden opgevoed.

Banden met Nederland

De Republiek der Nederlanden kreeg in 1612 handelsrechten van de sultan, en Cornelis Haga werd de eerste Nederlandse gezant in Constantinopel. De Ottomanen zagen de Republiek als nuttige bondgenoot tegen hun gezamenlijke vijand Spanje. Ook de tulp kwam via het Ottomaanse Rijk naar West-Europa.

Verval en einde

Na een tweede mislukt beleg van Wenen in 1683 verloor het rijk geleidelijk gebied. In de negentiende eeuw werd het de zieke man van Europa genoemd: Griekenland, Servië, Bulgarije en andere landen werden onafhankelijk. Pogingen tot modernisering hielpen niet genoeg. In de Eerste Wereldoorlog vocht het rijk aan de kant van Duitsland en Oostenrijk-Hongarije en verloor. In die oorlog vond ook de genocide op de Armeniërs plaats. In 1922 werd het sultanaat afgeschaft en in 1923 riep Mustafa Kemal Atatürk de Republiek Turkije uit.

Bekijk ook andere oude beschavingen en rijken.