De Kelten waren een groep volken die in de IJzertijd in grote delen van Europa leefden, van Ierland en Spanje tot Bohemen en zelfs Turkije. Ze vormden nooit één land of rijk, maar deelden talen, kunst en gebruiken. Het meeste wat we over hen weten, komt van Griekse en Romeinse schrijvers en van archeologische vondsten.

De Kelten in het kort

Periode Ongeveer 800 voor Christus tot de Romeinse verovering
Culturen Hallstatt (vroeg) en La Tène (laat), naar vindplaatsen in Oostenrijk en Zwitserland
Gebied Gallië, Britannia, Ierland, het Iberisch schiereiland, Centraal-Europa, Galatië in Turkije
Bekende figuren Vercingetorix, Boudicca, Ambiorix
Talen nu Iers, Schots-Gaelisch, Welsh, Bretons, Cornish en Manx

Hallstatt en La Tène

Archeologen onderscheiden twee grote fasen. De Hallstattcultuur, genoemd naar een grafveld bij een zoutmijn in Oostenrijk, bloeide van ongeveer 800 tot 450 voor Christus. Daarna volgde de La Tène-cultuur, genoemd naar een vindplaats aan het meer van Neuchâtel in Zwitserland, met de bekende Keltische kunst vol krullen en spiralen. De Griekse schrijvers noemden deze volken Keltoi, de Romeinen spraken van Galliërs.

Een gevreesd volk

Keltische groepen trokken in de vierde en derde eeuw voor Christus door Europa. Rond 390 voor Christus plunderden ze onder leiding van Brennus de stad Rome, iets wat de Romeinen nooit vergaten. Andere groepen vielen Griekenland binnen en vestigden zich in Anatolië, waar ze Galaten werden genoemd. In de laatste eeuwen voor Christus bouwden de Kelten grote versterkte nederzettingen, de oppida, die al trekken van een stad hadden.

De druïden

De druïden waren de geestelijken, rechters en geleerden van de Kelten. Ze schreven hun kennis niet op, maar leerden die jarenlang uit het hoofd. Volgens Julius Caesar duurde de opleiding soms twintig jaar. Over hun rituelen is weinig met zekerheid bekend, omdat alles wat we weten van buitenstaanders komt.

De strijd met Rome

Tussen 58 en 50 voor Christus veroverde Julius Caesar Gallië, ongeveer het huidige Frankrijk en België. Het zwaarste verzet kwam van Vercingetorix, die in 52 voor Christus bij Alesia werd verslagen. In onze streken kwam de Eburoon Ambiorix in opstand, die in België nog als volksheld geldt. In Britannia leidde koningin Boudicca in het jaar 60 of 61 een opstand tegen de Romeinen. Ierland en het noorden van Schotland zijn nooit door Rome veroverd.

Wat over is van de Kelten

De Keltische talen leven voort in Ierland, Schotland, Wales, Bretagne, Cornwall en op het eiland Man. De bekende Keltische knopen en kruisen komen vooral uit de vroege middeleeuwen, uit Ierse en Schotse christelijke kunst zoals het Book of Kells. De bekendste Kelten van nu zijn waarschijnlijk Asterix en Obelix, de Galliërs uit het stripdorp dat stand houdt tegen de Romeinen.

Bekijk ook andere oude beschavingen, of lees over koning Arthur, die zijn wortels heeft in de Britse Keltische overleveringen.