De yeti is een groot, behaard wezen dat volgens verhalen in de bergen van de Himalaya leeft, ergens tussen mens en aap in. In het Nederlands heet hij ook wel de verschrikkelijke sneeuwman. Bergbeklimmers meldden voetafdrukken en schimmen in de sneeuw, kloosters bewaarden zogenaamde yeti-relikwieën, maar een yeti zelf is nooit gevonden.

De yeti in het kort

Gebied De Himalaya: Nepal, Tibet, Bhutan en Noord-India
Ook genoemd Verschrikkelijke sneeuwman, in het Engels Abominable Snowman
Bekendste bewijs Foto’s van voetafdrukken door Eric Shipton, 1951
DNA-onderzoek Haren en botten bleken van beren en andere bekende dieren
Verwant Bigfoot of Sasquatch in Noord-Amerika

De verhalen van de sherpa’s

In de volksverhalen van de sherpa’s en andere bergvolken in de Himalaya komen al heel lang wilde wezens voor die in de bergen wonen. Het woord yeti komt uit het Tibetaans en wordt meestal vertaald als rotsbeer of rotsdier. De verhalen dienden ook als waarschuwing: blijf niet te laat in de bergen en ga niet alleen.

Hoe de verschrikkelijke sneeuwman ontstond

Westerlingen raakten in de twintigste eeuw geïnteresseerd, door de expedities naar de Mount Everest. In 1921 zag een Britse verkenningsexpeditie onder leiding van Charles Howard-Bury sporen in de sneeuw. De Tibetaanse naam die de dragers gebruikten, werd door een Britse journalist vrij vertaald als Abominable Snowman, de verschrikkelijke sneeuwman. Die naam sloeg aan in de kranten.

In 1951 fotografeerde bergbeklimmer Eric Shipton op een gletsjer bij de Everest een grote voetafdruk, met een ijspickel ernaast voor de maat. De foto ging de wereld over en maakte de yeti beroemd. Wat er werkelijk op stond, is nooit duidelijk geworden. Sporen in de sneeuw veranderen snel van vorm doordat ze smelten, en meerdere dierensporen over elkaar kunnen op één grote voet lijken.

Zoektochten en relikwieën

In de jaren vijftig en zestig gingen verschillende expedities op zoek. Edmund Hillary, die in 1953 als eerste met Tenzing Norgay de top van de Everest bereikte, leidde in 1960 een expeditie die onder meer een zogenaamde yeti-schedelhuid uit het klooster van Khumjung liet onderzoeken. Die bleek gemaakt van de huid van een serau, een soort berggeit.

Wat zegt DNA-onderzoek?

In de jaren 2010 werden haren, botten en tanden uit musea en privécollecties die aan yeti’s werden toegeschreven met DNA onderzocht. Bij een studie uit 2017 bleek bijna al het materiaal afkomstig van beren uit de Himalaya en Tibet, en één monster van een hond. Veel onderzoekers denken daarom dat verhalen over de yeti vooral teruggaan op beren, die op hun achterpoten kunnen staan en in de sneeuw grote sporen achterlaten.

Een geliefd mysterie

Bestaan of niet, de yeti is in Nepal een bekend figuur, op souvenirs, bierflesjes en de naam van een luchtvaartmaatschappij. Het Noord-Amerikaanse broertje heet Bigfoot. Ook het monster van Loch Ness hoort bij die familie van wezens die veel mensen hebben gezien maar die nooit zijn gevonden.

Meer mysterieuze wezens en sagen staan bij legendes en folklore.