Robin Hood is de vogelvrije boogschutter die met zijn vrolijke bende in Sherwood Forest leeft, de sheriff van Nottingham te slim af is en van de rijken steelt om aan de armen te geven. Het verhaal is al meer dan zeshonderd jaar oud. Wat iedereen nu over Robin Hood denkt te weten, is grotendeels in latere eeuwen aan de legende toegevoegd.

Robin Hood in het kort

Herkomst Engeland, ballades uit de veertiende en vijftiende eeuw
Oudste vermelding Rond 1377, in het gedicht Piers Plowman
Plaats Sherwood Forest bij Nottingham, in oudere verhalen ook Barnsdale in Yorkshire
Bekende figuren Little John, Friar Tuck, Maid Marian, de sheriff van Nottingham
Historische persoon Niet aangetoond

De oudste verhalen

Rond 1377 laat de Engelse dichter William Langland in Piers Plowman een luie priester zeggen dat hij zijn gebeden niet kent, maar wel de rijmpjes over Robin Hood. De verhalen waren toen dus al bekend. De oudste bewaarde teksten zijn ballades uit de vijftiende eeuw. De langste daarvan, A Gest of Robyn Hode, werd rond 1500 gedrukt.

In die vroege ballades is Robin geen edelman maar een yeoman, een vrije man van eenvoudige komaf. Hij is een uitstekende boogschutter, vroom en vooral gericht op de Maagd Maria, en vaak gewelddadig tegenover zijn vijanden. Van stelen voor de armen is nog weinig sprake. Zijn tegenstanders zijn vooral de sheriff en rijke abten en monniken.

Hoe het verhaal veranderde

In de vijftiende en zestiende eeuw werd Robin Hood een vast figuur in de meifeesten in Engelse dorpen, met toneelstukjes en optochten. Daar kwam ook Maid Marian bij, die oorspronkelijk een eigen figuur in de meispelen was. Friar Tuck, de dikke monnik, dook in diezelfde periode op.

Eind zestiende eeuw maakte toneelschrijver Anthony Munday van Robin een edelman, de graaf van Huntingdon, die door onrecht zijn land kwijtraakt. De koppeling aan koning Richard Leeuwenhart en diens kwade broer prins John is nog later. Vooral de roman Ivanhoe van Walter Scott uit 1819 maakte Robin Hood tot de held die trouw blijft aan de rechtmatige koning terwijl die op kruistocht is.

Bestond Robin Hood echt?

Historici hebben veel kandidaten voorgesteld, maar geen enkele is overtuigend. In rechtbankstukken uit de dertiende eeuw duikt de naam Robinhood of Robehod wel een paar keer op, als bijnaam voor misdadigers. Dat zou erop kunnen wijzen dat het verhaal toen al bekend was en dat Robin Hood een soort algemene naam voor een vogelvrije was geworden. De meeste onderzoekers denken dat Robin Hood een legendarische figuur is, misschien gebaseerd op een of meer echte bandieten, maar opgebouwd uit verhalen.

Sherwood Forest

Sherwood Forest bij Nottingham was in de middeleeuwen een koninklijk jachtgebied, waar strenge wetten golden voor wie er jaagde of hout sprokkelde. Van het oude woud is nog een deel over. De bekendste boom is de Major Oak, een eik van naar schatting achthonderd tot duizend jaar oud, die volgens de legende Robin als schuilplaats diende. Het is een van de drukst bezochte bomen van Engeland.

Robin Hood in film

Robin Hood is een van de vaakst verfilmde figuren ooit. Bekende versies zijn The Adventures of Robin Hood uit 1938 met Errol Flynn, de Disneyfilm uit 1973 waarin Robin een vos is, en Robin Hood: Prince of Thieves uit 1991 met Kevin Costner. Mel Brooks maakte er in 1993 een parodie op.

Meer sagen en volksverhalen vind je bij legendes en folklore, zoals die van koning Arthur.